Yaş Sınırlı Ekran Süresi ve İçerik Denetimi Geliyor: Eğitim Müfredatına da Dokunulmalı
Sosyal medya platformlarında uygulanan yaş sınırlamaları dünya genelinde yaygınlaşırken, Türkiye de Meclis’te tartışılan bir düzenlemeyle bu konuda adım atmaya hazırlanıyor. TBMM’de gündeme gelen yasa önerisi, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya hizmetlerine erişiminde kısıtlamalar getirilmesini öngörüyor. Bu düzenleme, Türkiye’yi çocukların sosyal medya kullanımına yaş sınırı getiren ülkeler arasına sokacak.
Söz konusu teklif, yalnızca erişim kısıtlaması değil, aynı zamanda yaş doğrulama, çocuklara özel hizmet tasarımı ve ebeveyn gözetimi gibi konularda sosyal medya platformlarına yeni yükümlülükler getiriyor. 4 Mart’ta TBMM Başkanlığına sunulan düzenlemeye göre, sosyal medya sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremeyecek. Bu yasağın uygulanması için gerekli olan yaş doğrulama gibi önlemleri almak da platformların sorumluluğunda olacak.
Düzenlemede, 15 yaş ve üzerindeki çocuklar için ise, yetişkin kullanıcı deneyiminden ayrı bir hizmet sunulması ve ebeveynler veya vasiler için çocukların çevrimiçi aktivitelerini izleme, kullanım sürelerini yönetme ve hesap ayarlarını kontrol etme imkânı sağlayan araçların sunulması öngörülüyor. Teklifin gerekçesinde, çocukların dijital ortamlarda karşılaştığı zararlı içerikler, siber zorbalık ve dijital bağımlılık gibi riskler vurgulanarak, bu düzenlemelerin çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik ve sosyal gelişimlerini korumaya katkı sağlaması amaçlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 15 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya düzenlemesi üzerine yaklaşık 1,5 yıldır devam eden çalışmalara değinerek, bu tedbirlerin Türkiye dışında birçok ülkede uygulandığını belirtti. Türkiye’deki bu tartışmalar, çocukların çevrimiçi güvenliğini devlet, aile ve platformlar arasındaki sorumluluklar çerçevesinde yeniden tanımlamaya yönelik uluslararası bir akımın parçası olarak ortaya çıkıyor.
Örneğin, Avustralya 2024 yılında, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına kısıtlama getiren düzenlemeler kabul etti. 10 Aralık 2025 itibarıyla, belirli sosyal medya platformları bu yaş grubundaki kullanıcıların yeni hesap açmasını ve mevcut hesaplarını kullanmaya devam etmesini engelleme yükümlülüğü altına girecek. Bu model, çocukların gelişim dönemlerinde korunmalarını amaçlayan “dünya genelinde ilk” düzenleme olarak tanımlanıyor.
ABD’de ise, eyalet bazında farklı uygulamalar söz konusu. Florida’daki yasaya göre, sosyal medya platformları 14 yaş altındaki çocukların hesap açmalarını engelliyor ve 14-15 yaş arası kullanıcılar için ebeveyn izni talep ediliyor. Bu düzenlemeye ilişkin hukuki tartışmalar devam etse de Florida örneği, ABD’de çocukların sosyal medya kullanımına doğrudan yaş sınırlaması getiren en dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Avrupa’da da konuyla ilgili gelişmeler yaşanıyor; Norveç, geçen yıl sosyal medya platformlarına erişim için yaş sınırının 15’e çıkarılması için yasal bir danışma süreci başlatacağını duyurmuştu. Fransa’da da 15 yaş altı için kısıtlamalar gündemde bulunurken, Avrupa Komisyonu ocak ayında üye devletlerin çocuklar için dijital yaş sınırı belirleyebileceğini ve büyük platformların buna uyması gerektiğini bildirdi. Bununla birlikte, Avrupa Birliği düzeyinde tek bir yaş yasağından ziyade, çocukların korunmasına yönelik güvenlik ve doğrulama tedbirlerinin güçlendirilmesi amacıyla bir yaklaşım sergileniyor. Avrupa Komisyonu, yaş doğrulamanın özellikle çocukların yetişkin içeriklerine erişimini engellemede etkili ve orantılı olduğunu belirtiyor.
